چین پس از تصویب پیشنهاد خود در کمیسیون بینالمللی الکتروتکنیک، روند تدوین استاندارد بینالمللی باتریهای حالتجامد خودروهای برقی را آغاز میکند؛ فرایندی که میتواند مسیر توسعه و ارزیابی این فناوری را در بازار جهانی تغییر دهد.
پیشنهاد چین برای تدوین نخستین استاندارد بینالمللی مربوط به باتریهای حالتجامد مورد استفاده در خودروهای برقی، به تصویب کمیسیون بینالمللی الکتروتکنیک (IEC) رسید. این تصمیم در شرایطی مطرح است که خودروسازان و شرکتهای باتریسازی چین سرمایهگذاری قابل توجهی روی توسعه این فناوری و ورود آن به مرحله آزمایشهای خودرویی و تولید آزمایشی دارند.
بر اساس اعلام اداره دولتی تنظیم بازار چین، چارچوب پیشنهادی استاندارد بر باتریهای لیتیومیون حالتجامد برای خودروهای جادهای تمرکز دارد. این استاندارد قرار است موضوعاتی مانند نحوه استفاده، موارد آزمون و شرایط انجام آزمایش را پوشش دهد.
چین مسئولیت هدایت روند تدوین استاندارد را بر عهده خواهد داشت و کارشناسانی از فرانسه، کره جنوبی و ژاپن نیز در این فرایند حضور خواهند داشت.
استاندارد جهانی چه تغییری در صنعت باتری ایجاد میکند؟
نبود یک چارچوب مشترک برای ارزیابی باتریهای حالتجامد یکی از چالشهای مهم این فناوری نوظهور است. شرکتهای مختلف در سراسر جهان مسیرهای فنی متفاوتی را دنبال میکنند و همین موضوع باعث اختلاف در تعریف اصطلاحات، روشهای آزمایش و معیارهای ارزیابی شده است.
جی ژوئههونگ، مدیر مرکز تحقیقات نوآوری صنعت خودرو در دانشگاه فناوری شمال چین، معتقد است تدوین یک چارچوب مشترک میتواند از تکرار فعالیتهای تحقیقاتی و مصرف غیرضروری منابع جلوگیری کند.
اهمیت این موضوع تنها به بازار داخلی چین محدود نیست. یانگ ویبین، متخصص خودروهای انرژی نو و باتریهای محرک، میگوید وجود استاندارد مشترک میتواند هزینه هماهنگیهای فنی و اعتبارسنجی محصولات را برای شرکتهای چینی که قصد ورود به بازارهای خارجی دارند، کاهش دهد.
به بیان ساده، اگر تولیدکنندگان و خودروسازان در کشورهای مختلف از معیارهای نزدیک به یکدیگر برای آزمایش باتری استفاده کنند، مقایسه عملکرد محصولات و دریافت تأییدیههای فنی آسانتر خواهد بود.
تصویب پیشنهاد به معنای آماده بودن استاندارد نهایی نیست
یکی از نکات مهم درباره این خبر، تفاوت میان «تصویب پیشنهاد تدوین استاندارد» و «انتشار استاندارد نهایی» است.
تصویب اخیر تنها آغاز فرایند تدوین استاندارد بینالمللی محسوب میشود. یانگ ویبین پیشبینی میکند تکمیل این مسیر حدود دو تا سه سال زمان نیاز داشته باشد. مذاکرات میان کشورهای مشارکتکننده، بررسی پیشنهادها و رأیگیری بینالمللی از مراحل مهم این فرایند خواهند بود.
بنابراین نمیتوان انتظار داشت استاندارد نهایی باتریهای حالتجامد در کوتاهمدت مبنای واحد صنعت جهانی قرار گیرد. با این حال، ورود چین به جایگاه رهبر تدوین این استاندارد نشان میدهد این کشور قصد دارد علاوه بر تولید باتری، در تعیین قواعد فنی آینده این صنعت نیز نقش پررنگی داشته باشد.
چرا باتری حالتجامد اهمیت دارد؟
باتریهای لیتیومیون متداول در خودروهای برقی از الکترولیت مایع استفاده میکنند. این ماده در صورت آسیب سلول یا افزایش بیش از حد دما میتواند ریسکهای ایمنی ایجاد کند.
در باتری حالتجامد، الکترولیت مایع با یک ماده جامد جایگزین میشود. همین تفاوت ساختاری، یکی از دلایل اصلی توجه صنعت خودرو به این فناوری است.
باتریهای حالتجامد از نظر تئوری میتوانند ایمنی بالاتر و چگالی انرژی بیشتری ارائه دهند. افزایش چگالی انرژی اهمیت زیادی برای خودروهای برقی دارد، زیرا امکان ذخیره انرژی بیشتر در حجم یا وزن مشابه میتواند به افزایش برد حرکتی خودرو کمک کند.
با این حال، نباید مزایای بالقوه این فناوری را با عملکرد محصولات تجاری امروزی یکسان دانست. بخش قابل توجهی از فناوری باتری حالتجامد همچنان در مرحله تحقیق، آزمایش و توسعه قرار دارد.
هنوز راه زیادی تا تولید انبوه باقی مانده است
جی ژوئههونگ تأکید دارد که فناوری باتری حالتجامد در سطح جهانی هنوز در مرحله تحقیق و آزمایش قرار دارد و به تولید تجاری گسترده نرسیده است.
یکی از چالشهای اصلی، حل مشکلات موجود در مرز تماس مواد جامد داخل سلول است. این نواحی میتوانند روی انتقال یون، عملکرد باتری، دوام و قابلیت اطمینان آن تأثیر مستقیم داشته باشند.
از سوی دیگر، هزینه تولید نیز مانع مهمی در مسیر تجاریسازی محسوب میشود. یانگ هونگشین، رئیس و مدیرعامل شرکت باتریسازی Svolt Energy، معتقد است صنعت برای دستیابی به روشهای تولید ارزانتر و بهرهگیری از صرفهجویی ناشی از مقیاس تولید به زمان بیشتری نیاز دارد.
طبق برآورد او، هزینه مواد و تولید باتریهای تمامجامد در سال ۲۰۲۷ ممکن است چند برابر باتریهای لیتیومیون سهجزئی متداول با الکترولیت مایع باشد.
این اختلاف قیمت نشان میدهد حتی در صورت موفقیت فنی، کاهش هزینه تولید یکی از شروط اصلی ورود گسترده باتریهای تمامجامد به خودروهای اقتصادی و عمومی خواهد بود.
برنامه چین برای ورود باتریهای تمامجامد به خودروها
چین برای توسعه این فناوری یک بازه زمانی مشخص را دنبال میکند. نقشه راه جدید فناوری خودرو در این کشور که توسط انجمن مهندسان خودرو چین و زیر نظر وزارت صنعت و فناوری اطلاعات تدوین شده، استفاده محدود از باتریهای تمامجامد تا سال ۲۰۳۰ و گسترش استفاده از این فناوری در سطح جهان تا سال ۲۰۳۵ را پیشبینی میکند.
این جدول زمانی با برنامههای چند خودروساز و تولیدکننده بزرگ باتری چین نیز همخوانی دارد.
BYD چه برنامهای برای باتری حالتجامد دارد؟
شرکت BYD یکی از بازیگران اصلی صنعت خودرو و باتری چین است و برنامه مشخصی برای توسعه باتریهای تمامجامد دارد.
سان هوآجون، مدیر فناوری بخش باتری لیتیومی BYD، در یک نشست تخصصی در فوریه ۲۰۲۵ اعلام کرد این شرکت قصد دارد تولید محدود باتریهای تمامجامد مبتنی بر سولفید را از سال ۲۰۲۷ آغاز کند.
بر اساس این برنامه، استفاده از این باتریها در مدلهای برقی اصلی BYD میتواند از سال ۲۰۳۰ آغاز شود.
انتخاب الکترولیت سولفیدی نیز اهمیت فنی دارد؛ زیرا شرکتهای مختلف صنعت باتری در حال بررسی خانوادههای متفاوتی از مواد جامد برای دستیابی به ترکیبی مناسب از رسانایی یونی، دوام، ایمنی و هزینه تولید هستند.
برنامه چانگان و چری برای آزمایش باتریهای جدید
چانگان نیز برنامه خود را برای توسعه باتری حالتجامد دنبال میکند. این خودروساز چینی اعلام کرده است که قصد دارد اعتبارسنجی باتریهای حالتجامد روی خودرو را در سال ۲۰۲۶ تکمیل کند و در سال ۲۰۲۷ گامهای ابتدایی برای تولید انبوه باتریهای تمامجامد را بردارد.
چری نیز رویکرد مشابهی دارد. گو چونشان، معاون این شرکت، در ماه مارس اعلام کرد چری قصد دارد اعتبارسنجی خودرویی باتریهای تمامجامد را از سال ۲۰۲۷ آغاز کند.
چری همچنین اعلام کرده است که خط تولید آزمایشی این شرکت توانایی تولید سلولهایی با چگالی انرژی متفاوت را دارد و نمونههای تولیدی در حال گذراندن آزمایشهای فنی هستند.
این برنامهها نشان میدهند رقابت خودروسازان چینی برای دستیابی به باتری نسل بعد تنها در سطح تحقیقات آزمایشگاهی باقی نمانده و به سمت آزمایش روی خودرو و تولید آزمایشی حرکت میکند.
باتری حالتجامد چه زمانی فراگیر میشود؟
با وجود برنامههای بلندپروازانه خودروسازان چینی، انتظار ورود سریع باتریهای تمامجامد به بخش عمده خودروهای برقی چندان واقعبینانه نیست.
مشکل اصلی تنها ساخت یک سلول با عملکرد مناسب نیست. یک باتری خودرو باید در شرایط مختلف دمایی، چرخههای شارژ و تخلیه متعدد، ارتعاشات، ضربه، فشارهای مکانیکی و استفاده طولانیمدت عملکرد پایدار داشته باشد.
در کنار این مسائل، تولید انبوه سلولهای حالتجامد با کیفیت یکنواخت و هزینه قابل قبول نیز چالش بزرگی است.
یانگ هونگشین پیشبینی میکند تجاریسازی گسترده باتریهای تمامجامد پس از سال ۲۰۳۰ آغاز شود. این برآورد با نقشه راه صنعت خودروی چین نیز تا حد زیادی همجهت است.
چین فقط به تولید باتری فکر نمیکند
اهمیت اقدام اخیر چین فراتر از یک پروژه استانداردسازی است. این کشور طی سالهای اخیر در زنجیره تأمین خودروهای برقی و باتری قدرت قابل توجهی به دست آورده و اکنون تلاش میکند در فناوریهای نسل بعد نیز موقعیت خود را حفظ کند.
چالش اصلی برای صنعت چین در مرحله بعد، افزایش توان تحقیقاتی پایه است. یانگ ویبین نیز در کنار اشاره به ظرفیت بالای تولید باتری در چین، بر ضرورت تقویت تحقیقات بنیادی تأکید دارد.
اگر چین بتواند همزمان در توسعه مواد، طراحی سلول، تولید انبوه، کاهش هزینه و استانداردسازی بینالمللی پیشرفت کند، احتمال تأثیرگذاری این کشور بر مسیر آینده باتریهای خودرو بسیار بالا خواهد بود.
در چنین شرایطی، استاندارد بینالمللی پیشنهادی میتواند یکی از مهمترین ابزارهای شکلدهی به بازار آینده باشد؛ بازاری که رقابت در آن فقط بر سر ساخت باتری بهتر نیست، بلکه بر سر تعیین معیارهایی است که «باتری بهتر» را تعریف میکنند.
