خودروهای امروزی دیگر صرفاً وسیله‌ای برای جابه‌جایی نیستند، بلکه به کامپیوترهای متحرک و ابزارهای نظارتی پیشرفته‌ای تبدیل شده‌اند که دقیق‌ترین جزئیات زندگی و رفتارهای راننده را رصد، ثبت و پردازش می‌کنند.

زمانی که اپل در سال ۲۰۱۷ با تبلیغ آیپد پرو پرسید “کامپیوتر چیست؟”، قصد داشت آغاز دوران پسا-کامپیوتر را نوید دهد، اما امروز این پرسش بیش از هر جای دیگری در صنعت خودروسازی مصداق پیدا کرده است. اگرچه خودروهای امروزی شاید فاقد کیبورد و ماوس باشند، اما با داشتن پردازنده‌های قدرتمند، هارد درایو، رم، کارت‌های گرافیک و اتصال دائمی به اینترنت، عملاً کامپیوترهایی چرخ‌دار هستند که مرزهای حریم خصوصی را درهم شکسته‌اند.

همانطور که گوشی‌های هوشمند و لوازم خانگی متصل به اینترنت داده‌های کاربران را جمع‌آوری می‌کنند، خودروهای جدید نیز حجم عظیمی از اطلاعات را مستقیماً به سرورهای تولیدکنندگان ارسال می‌کنند. این خودروها اکنون به ماشین‌های نظارتی دقیقی تبدیل شده‌اند که نه تنها تمامی اقدامات راننده را ضبط می‌کنند، بلکه با استفاده از حسگرها و دوربین‌های متعدد بیرونی، محیط اطراف و رفتار سایرین را نیز زیر نظر دارند و قادرند در یک روز صدها گیگابایت اطلاعات تولید و مخابره کنند.

اعترافات تکان‌دهنده خودروسازان

عمق این فاجعه نظارتی زمانی آشکارتر می‌شود که مدیران ارشد این کمپانی‌ها به جمع‌آوری داده‌ها اذعان می‌کنند. استفان دوراخ، معاون ارشد بخش رابط کاربری بی‌ام‌و، اخیراً تایید کرد که این شرکت اطلاعات بیش از ۱۰ میلیون خودرو را در اختیار دارد تا رفتار مشتریان در استفاده از سیستم‌های داخلی را رصد کند. اگرچه این ادعا در ظاهر با هدف بهبود تجربه کاربری مطرح می‌شود، اما بنیاد موزیلا در تحقیقات خود فاش کرد که سیاست‌های حریم خصوصی خودروسازان شبیه به رمان‌های پادآرمان‌شهری است.

شرکت‌هایی مانند فورد به صراحت در سیاست‌های خود اعلام کرده‌اند که داده‌هایی نظیر موقعیت مکانی دقیق، سرعت، میزان فشردن پدال گاز و ترمز، تصاویر دوربین‌های داخلی و خارجی و حتی سلیقه موسیقی راننده را جمع‌آوری می‌کنند. نکته نگران‌کننده‌تر اینجاست که فورد این حق را برای خود محفوظ داشته که حتی در صورت مخالفت کاربر، موقعیت مکانی خودرو را برای “حفظ حقوق و اموال خود” ردیابی کند. موضوعی که با ثبت اختراع اخیر این شرکت برای سیستم‌های بازپس‌گیری خودکار خودرو در صورت عدم پرداخت اقساط، معنایی ترسناک‌تر پیدا می‌کند.

تجارت داده‌های شخصی و آینده‌ای تاریک برای مالکان

این عطش برای جمع‌آوری اطلاعات تنها به بهبود محصول ختم نمی‌شود و بوی درآمدزایی از آن به مشام می‌رسد. هیوندای نیز با سیستم Bluelink خود، علاوه بر داده‌های فنی و مکانی، اطلاعات بیومتریک و سایر داده‌های حساس تولید شده توسط خودرو را جمع‌آوری می‌کند. خودروسازان با تحلیل این داده‌ها متوجه می‌شوند رانندگان از کدام دکمه‌ها استفاده می‌کنند و کدام آپشن‌ها بی‌استفاده می‌مانند تا در آینده برای قابلیت‌های محبوب، دیوارهای پرداخت (Paywall) ایجاد کنند و امکاناتی را که پیش‌تر رایگان بود، پولی کنند.

در واقع، خودروها که زمانی حریمی امن و شخصی‌تر از کامپیوترها محسوب می‌شدند، اکنون به ابزاری تهاجمی تبدیل شده‌اند که می‌توانند اطلاعات خصوصی مالکان را به شرکت‌های بیمه یا سایر نهادها بفروشند و به عمیق‌ترین زوایای زندگی افراد سرک بکشند.