آیا رانندگی میتواند به پاکسازی هوا کمک کند؟ مزدا با رونمایی از فناوری جذب کربن و سوخت زیستی، به دنبال تحقق رویای خودروی کربن منفی است. با این ایده انقلابی آشنا شوید.
در عصری که تمام نگاهها به سمت خودروهای برقی دوخته شده، خودروسازان ژاپنی مسیری متفاوت و جسورانه را دنبال میکنند. در حالی که غولهایی مانند تویوتا معتقدند سهم خودروهای برقی هرگز از ۳۰ درصد فراتر نخواهد رفت، شرکتهای کوچکتر اما نوآورتری مانند مزدا، به دنبال احیای موتورهای احتراق داخلی با روشهایی خلاقانه هستند. جدیدترین ایده این شرکت آنقدر انقلابی است که میتواند معادله را به کلی تغییر دهد: خودرویی که نه تنها آلودگی تولید نمیکند، بلکه دیاکسید کربن محیط را نیز جذب میکند.
فناوری جذب کربن متحرک مزدا
مزدا در نمایشگاه تحرک ژاپن از یک کانسپت خیرهکننده به نام ویژن ایکس-کوپه (Vision X-Coupe) رونمایی کرد. جذابیت این خودرو فراتر از طراحی زیبا و موتور دوار آن بود. این خودرو بستری برای نمایش یک فناوری پیشگامانه به نام “جذب کربن متحرک” (Mobile Carbon Capture) بود.
این سیستم یک دستگاه فیزیکی است که روی خودرو نصب میشود. وظیفه آن، مکش و جذب بخشی از گازهای خروجی از اگزوز است. این فناوری قادر است تا ۲۰ درصد از دیاکسید کربن (CO₂) تولید شده توسط موتور را قبل از خروج، جذب و ذخیره کند. گازهای جذب شده خشک میشوند و کربن آن به یک بستر کریستالی به نام زئولیت (Zeolite) متصل میشود. این CO₂ ذخیره شده در یک مخزن کوچک، بعداً میتواند به عنوان ماده اولیه برای تولید محصولات دیگر مانند پلاستیکهای بازیافتی مورد استفاده قرار گیرد.
سوخت زیستی و موتور دوار
جادوی واقعی زمانی اتفاق میافتد که فناوری جذب کربن با منبع قدرت این خودرو ترکیب شود. موتور دوار (Rotary) معروف مزدا در این کانسپت، به جای بنزین از یک سوخت زیستی (Biofuel) ویژه استفاده میکند. این سوخت از یک نوع میکروجلبک به نام Nannochloropsis به دست میآید. این جلبک بازدهی بالایی در تولید چربی دارد و روغنی با خواص مشابه دیزل تولید میکند.
نکته کلیدی این است که جلبکها در طول رشد خود، از طریق فتوسنتز، دیاکسید کربن اتمسفر را جذب میکنند. به گفته مزدا، استفاده از این سوخت زیستی میتواند انتشار CO₂ را در مقایسه با سوختهای فسیلی تا ۹۰ درصد کاهش دهد.
آیا رانندگی کربن منفی ممکن است؟
ترکیب این دو فناوری یک سناریوی شگفتانگیز را شکل میدهد. از یک سو، سوختی وجود دارد که انتشار آلاینده را تا ۹۰ درصد کاهش میدهد. از سوی دیگر، سیستمی که ۲۰ درصد از آلایندگی باقیمانده را نیز جذب میکند.
نتیجه از نظر ریوئیچی اومشیتا (Ryuichi Umeshita)، مدیر ارشد فناوری مزدا، خیرهکننده است: یک خودرو با خروجی کربن خالص منفی ۱۰ درصد. این یعنی خودرویی مانند ویژن ایکس-کوپه در تئوری میتواند به پاکسازی هوا کمک کند. به گفته مزدا: «هرچه بیشتر رانندگی کنید، CO₂ کمتری منتشر میشود.»
کازوئو ایچیکاوا (Kazuo Ichikawa)، متخصص بخش تحقیقات زیستمحیطی مزدا، تأیید میکند که این فقط یک رویا نیست. او میگوید: «اگرچه چالشهایی باقی است، ما قبلاً این فناوری را در سطح آزمایشی تثبیت کردهایم. ما به صورت تجربی تأیید کردهایم که CO₂ را میتوان با استفاده از جاذبهای مخصوص از گازهای خروجی جدا کرد.»
موانع بزرگ در مسیر تحقق رویا
با وجود هیجانانگیز بودن این ایده، مزدا به چالشهای عظیم پیش رو نیز واقف است. بزرگترین مانع، تولید انبوه سوخت زیستی جلبکی است. در حال حاضر، برای تولید تنها یک لیتر از این سوخت، به یک مخزن کشت ۱۰۰۰ لیتری و حدود دو هفته زمان نیاز است. این فرآیند برای استفاده تجاری بسیار کند و پرهزینه است.
علاوه بر این، یک چالش دیگر به زیرساختها بازمیگردد. حتی اگر خودروها بتوانند CO₂ را جذب کنند، به یک شبکه سراسری برای جمعآوری و استفاده مجدد از مخازن CO₂ نیاز است. بدون این زیرساخت، فناوری عملاً بیفایده خواهد بود. البته CO₂ جمعآوری شده میتواند برای پرورش بیشتر جلبکها نیز استفاده شود و یک چرخه پاک را ایجاد کند.
نوآوری مزدا و آینده نامعلوم موتورهای احتراقی
مزدا بار دیگر ثابت کرد که شرکتی است که جسارت “متفاوت اندیشیدن” را دارد. در حالی که تمام صنعت به یک سو حرکت میکند، این شرکت ژاپنی با جدیت راهی برای نجات موتورهای احتراق داخلی میجوید.
آیا این فناوری به تولید انبوه خواهد رسید یا به بنبست دیگری در تاریخ صنعت خودرو تبدیل خواهد شد؟ فقط زمان مشخص خواهد کرد. اما یک چیز مسلم است: مزدا هنوز از موتورهای احتراقی دست نکشیده است. حتی اگر این پروژه شکست بخورد، نسل جدید موتورهای این شرکت با نام Skyactiv-Z در راه است تا نشان دهد داستان موتورهای درونسوز هنوز به پایان نرسیده است.
