در این متن نگاهی کوتاه به تاریخ پر فراز و نشیب شرکت جک موتورز می‌اندازیم. خودروسازی که با ساخت قطعات خودرو آغاز کرد و حالا طیف وسیعی از محصولات را تولید می‌کند.

شهر هِفی، مرکز استان آن‌هویی با جمعیتی بیش از ۹ میلیون نفر در کنار دریاچه چائو (پنجمین دریاچه آب شیرین چین) قرار دارد. در دهه ۱۹۵۰، به‌دلیل بارش‌های موسمی شدید، خطر سیلاب جدی بود. دولت استانی پروژه سدسازی در شهر چائوهو را آغاز کرد تا با دروازه چائوهو آب دریاچه را به رودخانه یوشی و در نهایت به یانگ‌تسه کنترل کند. سال ۱۹۵۸، همزمان با ساخت سد، کارخانه تعمیرات مکانیکی دروازه چائوهو ایجاد شد تا تجهیزات مکانیزم دروازه‌ها را بسازد و نگهداری کند. اما با تکمیل پروژه در ۱۹۶۲، حجم کار کاهش یافت. مدیر خلاق کارخانه، وانگ چینگ‌یوآن، پیشنهاد تولید قطعات خودرو را مطرح کرد و دولت استانی پذیرفت. این آغاز پر ماجرای تاریخ جک و تاریخچه پر فراز و نشیب JAC در بین خودروسازان چینی است.

از قطعه‌سازی تا تولید کامیون

وانگ با هوش تجاری بالا در نمایشگاه خودرو ووهان ۱۹۶۲، نام کارخانه قطعات خودروی چائوهو را ساخت و حتی پیش از تأیید رسمی، سفارش کلاچ و ترمز گرفت. با همین سفارش‌ها، کارخانه ۱ ژانویه ۱۹۶۴ رسمیت یافت و با ادغام در کارخانه موتور احتراق داخلی آن‌هویی، ماشین‌آلات کامل‌تری پیدا کرد. نیروی کار هم شامل مهندسان FAW و ۱٬۲۰۰ زندانی مشمول کاهش محکومیت شد. در ۱۹۶۵، قرارداد با خودروسازی نانجینگ برای تأمین قطعات کامیون یک‌تنی یوجین امضا شد و حتی خط مونتاژ کامل یوجین به هِفی منتقل گردید.

چالش انقلاب فرهنگی و تولد جیانگ‌هوای

با شروع انقلاب فرهنگی، وانگ کنار گذاشته شد و خط مونتاژ نانجینگ شکست خورد. اما ایده ساخت کامیون محلی زنده ماند. دولت استانی کمیته خودروسازی تشکیل داد و تیمی از مهندسان کامیون HF130 با برند تازه Jianghuai را طراحی کرد. کارخانه برای این کامیون ۲٬۵ تُنی، بیشتر قطعات اصلی را خودش می‌ساخت. ولی موتور ضعیف جای خود را در ۱۹۷۰ به موتور قدرتمندتر HF140 با ۱۲۰ اسب‌بخار و ۳۱۰ نیوتن‌متر داد.

توسعه و ورود دیزل

دهه ۷۰ با تلاش برای ساخت مدل ۴ تُنی HF141 شروع شد که هرگز تولید نشد. در ۱۹۸۰، مدل HF142 سه‌تنی با موتورهای دیزل شانگهای دیزل و دیگر تأمین‌کنندگان به بازار آمد. تا آن زمان حدود ۲۰ هزار کامیون فروخته شده بود.

نوآوری در شاسی اتوبوس

در سال ۱۹۸۶ مدل مدرن HF131 با کابین ایسوزو معرفی شد. سرمایه‌گذاری در پرس هیدرولیک ۳٬۰۰۰ تُنی و تجهیزات پیشرفته ساخت شاسی، مسیر جدیدی باز کرد. یعنی شاسی اختصاصی برای اتوبوس‌های ۶ تا ۸ متری. این محصول از ۱۹۹۰ بازار را تسخیر کرد و جک به رهبر ۸۰ درصدی این بخش رسید.

اتحاد با کارخانه اتوبوس هِفی

کارخانه Hefei Bus Factory که ابتدا برای تعمیر ناوگان شهری بود، با استفاده از شاسی JAC اتوبوس‌های شهری کوچک ساخت و موفق شد. در ۱۹۹۶ مالکیت کامل به JAC منتقل شد.

کارخانه فِی‌هه و تولد آنکای

کارخانه Hefei Feihe Automobile Factory که در دهه ۶۰ به تولید محدود کامیون HF150 و اتوبوس می‌پرداخت، در ۱۹۹۳ با «کاسبوئر» آلمان (برند سترا) همکاری کرد و وارد بازار اتوبوس‌های لوکس بین‌ شهری شد. در ۱۹۹۷ نیز وارد بورس شنژن شد و پس از پایان همکاری در ۲۰۰۳، جک مالک کامل آن شد و نام آن را به Anhui Ankai Automobile تغییر داد.

پوشش کامل بازار اتوبوس

تا ۲۰۰۳، جک هم‌زمان بزرگ‌ترین تولیدکننده شاسی اتوبوس در چین و دارنده برندهای شهری و لوکس شد.

ماجرای کارخانه جیانگ‌دو

کارخانه Jiangdu Automobile General Factory در استان جیانگ‌سو، ابتدا تغییرات وسایل نقلیه انجام می‌داد و از اواخر دهه ۸۰ مینی‌بوس‌های مشابه Iveco Daily و Toyota HiAce ساخت. در ۱۹۹۶، با برند Nushen (به معنی الهه) خودروی MPV JB6500 کپی‌شده از Chevrolet Lumina APV عرضه شد. پس از مشکلات مالی و تغییرات مالکیت، این کارخانه به تولید اتوبوس برگشت و در ۲۰۱۰ جک آن را خرید تا به محل مونتاژ محصولات خود تبدیل کند.

ساختار شرکتی تازه

در دهه ۱۹۹۰، همزمان با اصلاحات اقتصادی چین، کارخانه خودروسازی جیانگ‌هوای هِفی از یک نهاد دولتی قدیمی به ساختار شرکت سهامی با مسئولیت محدود تغییر یافت. در مه ۱۹۹۷، نام آن به Anhui Jianghuai Automobile Co Ltd یا همان JAC Motors تغییر کرد. استان آن‌هویی سهام‌دار اصلی باقی ماند؛ اما سهام عمومی نیز در بورس وارد شد. جک در ۱۹۹۹ عرضه اولیه سهام خود را در بورس شانگهای انجام داد. شرکت خواهر، Anhui Ankai Automobile Co Ltd. نیز همان سال در بورس شنژن فهرست شد.

نقطه اتصال کره‌ای‌ها

پیش از این تغییرات، جک در ۱۹۹۶ با معرفی کامیون سبک HFC1061 (الهام‌گرفته از هیوندایPorter) همکاری فنی ۱۰ ساله‌ای با هیوندای آغاز کرد که بعدها حوزه اتوبوس‌ها و کامیون‌های سنگین را نیز پوشش داد.

ورود به دنیای سواری‌ها

در سال ۲۰۰۰، جک تصمیم گرفت با ساخت یک MPV وارد بازار پررونق خودروهای شخصی چین شود. انتخاب به هیوندای Starex رسید و نتیجه، مدل JAC رفاین (Ruifeng) بود که مارس ۲۰۰۲ خط تولید را ترک کرد. تقریباً همان استارکس با تغییرات جزئی در جلوپنجره. محصول دوم، SUV رویینگ (Ruiying) بود که نسخه بازطراحی‌شده هیوندای Santa Fe محسوب می‌شد و پاییز ۲۰۰۶ معرفی شد.

پایان همکاری با هیوندای و طراحی مستقل

در همان سال، مذاکرات برای ایجاد جوینت‌ونچر به شکست انجامید و هیوندای به سمت هواتای رفت. جک با تکیه بر مراکز طراحی تازه در ژاپن، تورین ایتالیا (همکاری با پینین‌فارینا) و شرکت AVL اتریش، مسیر توسعه مستقل را پیش گرفت.

سدان بین‌یویه و ماجرای مرسدس

ژانویه ۲۰۰۸، سدان بزرگ بین‌یویه معرفی شد که با موتورهای لایسنس میتسوبیشی عرضه می‌شد. شباهت طراحی به مرسدس باعث شد برخی مالکان حتی لوگوها را تعویض کنند! همان سال، سدان کوچک تونگیوئه و نسخه هاچ‌بک آن (RS) معرفی شد که با طراحی مدرن و قیمت کمتر از ۵۰ هزار یوان، جوانان را جذب کرد.

توسعه مدل‌ها و زیربرندها

در ۲۰۰۹ سدان هی‌یویه و نسخه MPV آن (RS) عرضه شد. سپس هاچ‌بک یوئه‌یوه برای بازار شهری معرفی شد. جک در ۲۰۱۲ تصمیم گرفت سبد خود را با دو زیر برند سامان دهد. برند Heyue برای محصولات اقتصادی و Ruifeng برای SUVها و MPVهای بالارده. اولین محصول این سیاست، SUV جمع‌وجور Ruifeng S5 یا همان جک S5 بود.

چالش کیفیت و تغییر نام‌گذاری

گزارش‌های زنگ‌زدگی زودهنگام در تونگیوئه و تغییرات عجیب نام‌گذاری مثل تبدیل Heyue S30 به Ruifeng S3، نشان داد استراتژی Heyue موفق نیست.

ورود به خودروهای برقی

در ۲۰۱۴، زیربرند iEV با محصولات الکتریکی برگرفته از مدل‌های بنزینی ایجاد شد، از iEV4 تا iEVS4. تجربه اتوبوس‌های برقی، انتقال تکنولوژی و ساخت باتری در کارخانه Huating این گذار را ممکن کرد.

اوج، افت و جستجوی دوباره رشد

سال‌های ۲۰۱۴ تا ۲۰۱۶ پیک فروش سواری‌ها به حدود ۳۵۰ هزار دستگاه رسید. سپس افت شدیدی رقم خورد و ۲۰۲۱ تولید به ۱۵۰ هزار رسید. JAC برای نوسازی محصولات، در ۲۰۱۹ برند Jiayue را معرفی کرد (سدان A5 و SUVهای X4 و X7)، اما این برند عمر کوتاهی داشت.

ورود فولکس‌واگن و شکل‌گیری Sehol

در ۲۰۲۰ فولکس‌واگن نیمی از سهام هلدینگ JAC را خرید و برند بلااستفاده Sihao (Sol) را برای خطوط سواری و SUV به این شرکت داد که بعداً به Sehol تغییر یافت. محصولات موجود به‌روزرسانی و با این برند عرضه شدند. همزمان، Ruifeng به برند مستقل برای خودروهای کاربری و تجاری تبدیل شد.

مسیر قدیمی: انچی

پس از بررسی سواری‌ها در بخش قبلی، این‌بار JAC به سراغ یکی از خریدهای استراتژیک خود در حوزه تجاری رفت. شرکتی به نام انچی(Anchi). منشأ آن، کارخانه تولید ماشین‌آلات کشاورزی منگ‌چنگ در شهر بوزهو (استان آن‌هویی) بوده که از سال ۱۹۷۰ فعالیت می‌کرد. این کارخانه ابتدا بذرپاش و پمپ می‌ساخت اما در ۱۹۸۵ نخستین مینی‌خودروها را با برند فِیهونگ تولید کرد و از ۱۹۸۸ وارد تولید مینی‌تراک شد.

برند انچی مبتنی بر فناوری سوزوکی Carry توسعه یافت و مدل‌هایی مثل MC1010 (مینی‌تراک)، MC5010 (ون) و MC6410 (مینی‌ون) را عرضه کرد. در ۹۵ منگ‌چنگ به آن‌هوئی انچی تغییر نام داد، سرمایه از هافی گرفت و خودرو سواری MC6330 (نسخه هافی بایلی – کپی دایوو تیکو/سوزوکی آلتو) را ساخت، که به دلیل قیمت ۱۱۲۷۰۰ یوانی فروش کمی داشت.

با افول فروش، ۲۰۰۴ ورشکسته شد. ژونگ‌ننگ (سازنده موتورسیکلت ZNEN) در ۲۰۰۷ انچی را خرید، کارخانه جدید کنار منطقه اقتصادی بوزهو ساخت و پیکاپ و SUV بر پایه طرح‌های شورولت کلرادو، تویوتا و هوآنگ‌هوی Plutus تولید کرد. حتی یک خودروی کوچک برقی MC6320 هم توسعه داد. اما فشار مالی باعث شد ۲۰۱۰ جک این شرکت را بخرد. جک از این خرید برای ورود به بازار پیکاپ بهره برد. پیکاپ‌های انچی با برند رویلینگ و سپس روئیچی(نسخه Plutus نسل دوم) عرضه شدند. بعدها، پیکاپ‌های مستقل شوایلینگ و نسخه لوکس هوانتو توسعه یافتند.

راه جایگزین: NIO

در ۲۰۱۶، جک با استارتاپ NIO قرارداد تولید مشترک خودروهای برقی بست. این همکاری ابتدا تردیدها را برانگیخت، زیرا NIO برند پریمیوم و JAC اقتصادی بود، اما NIO کارخانه شنگهای را به تعویق انداخت و هفی را برگزید.

جک کارخانه‌ای پیشرفته در هفی ساخت، به فناوری پلتفرم آلومینیومی و اتوماسیون بالا مجهز کرد و به همراه NIO مشکلات تولید را حل نمود. نتیجه همکاری موفقیت‌آمیز بود. کیفیت محصولات NIO در ارزیابی JD Power در صدر قرار گرفت و تصویر برند JAC نیز ارتقا یافت.

در ۲۰۲۰، با بحران مالی NIO، دولت آن‌هویی و هفی ۱۰ میلیارد یوان به NIO تزریق کردند و دفتر مرکزی NIO به هفی منتقل شد. در ۲۰۲۱، ظرفیت تولید مشترک از ۱۲۰هزار به ۲۴۰هزار دستگاه رسید و جیانگ‌لای(Jianglai) سرمایه‌گذاری مشترک ۵۰/۵۰ شکل گرفت. برنامه‌ریزی برای برند مشترک جدید جهت بازار میان‌رده هم مطرح است.

مسیر آینده: فولکس‌واگن

دیزل‌گیت ۲۰۱۵، فولکس‌واگن را به سمت برقی‌سازی کامل با پلتفرم MEB برد. در ۲۰۱۶، جک و فولکس‌واگن جوینت‌ونچر ویژه خودرو برقی امضا کردند که در ۲۰۱۷ عملی شد. طرح ورود برند SEAT با کارخانه ۱۰۰هزار دستگاهی، به دلیل عدم موافقت وزارت حمل‌ونقل تغییر کرد و برند محلی Sol معرفی شد. تنها محصول آن، E20X (کپی JAC iEV7S) بود که در مقادیر محدود تولید شد.

در ۲۰۲۰ فولکس‌واگن سهم خود در JV را به ۷۵٪ افزایش داد، نام را به Volkswagen Anhui تغییر داد و ۵۰درصد از سهام هلدینگ JAC را خرید. طرح جدید شامل کارخانه ۳۵۰هزار دستگاهی بر پایه MEB و کمپوس R&D است. برند Sol (سی‌هاو/Sehol) به JAC واگذار شد تا کل سبد سواری‌های آن را بازطراحی کند. انتظار می‌رود نسل بعدی محصولات برقی JAC نیز به MEB مجهز شوند.