ساختمان مرکزی BMW در مونیخ فقط یک برج اداری نیست، بلکه بیانیه‌ای معماری از هویت مهندسی این برند آلمانی به شمار می‌آید.

اگر کسی در خیابان‌های مونیخ قدم بزند، خیلی زود با برج استوانه‌ای و متفاوت BMW روبه‌رو می‌شود. ساختمانی که از دور بیشتر به یک نماد صنعتی شباهت دارد تا یک دفتر اداری معمولی. این برج که با نام Vierzylinder یا همان چهارسیلندر شناخته می‌شود، از سال ۱۹۷۳ به‌عنوان مقر جهانی گروه BMW فعالیت دارد و در طول بیش از پنج دهه، به یکی از شناخته‌شده‌ترین نشانه‌های شهری آلمان بدل شده است. دلیل این طراحی خاص، ارتباط مستقیم آن با ریشه‌های مهندسی BMW دارد.

معماری‌ای که از هویت فنی BMW الهام می‌گیرد

اوایل دهه ۱۹۷۰، مونیخ در آستانه میزبانی المپیک تابستانی ۱۹۷۲ قرار داشت و مدیران شهری به دنبال تصویری مدرن، پیشرو و متفاوت از آلمان بودند. در همین مسیر، مجموعه پارک المپیک به‌عنوان قلب این تحول شکل گرفت و ساختمان مرکزی BMW نیز قرار بود یکی از نمادهای شاخص این پروژه باشد. طراحی پارک المپیک به دفتر Behnisch & Partner سپرده شد و کارل شوانزر، معمار اتریشی، ماموریت یافت تا ساختمان مرکزی جدید BMW را طراحی کند.

شوانزر به‌جای انتخاب یک آسمان‌خراش مرسوم، ایده‌ای را مطرح ساخت که مستقیماً به ماهیت برند BMW پیوند داشت. او برجی را تصور کرد که ظاهر آن یادآور چهار سیلندر یک موتور باشد. مفهومی که به‌خوبی توانست روح مهندسی، دقت فنی و هویت صنعتی BMW را در قالب معماری نمایش دهد.

طرح «بلوک موتور» فقط یک نمایش ظاهری نبود

برج BMW از چهار استوانه متصل تشکیل می‌شود که هرکدام نقش یک سیلندر را تداعی می‌کند. با این حال، این فرم تنها یک بازی بصری نبود و در ساختار فنی بنا نیز معنا داشت. هر استوانه به‌عنوان یک هسته سازه‌ای عمل می‌کند و فضاهای اداری پیرامون این هسته‌ها قرار گرفته است. این شیوه در زمان خود بسیار نوآورانه به حساب می‌آمد.

فرآیند ساخت برج نیز به همان اندازه خاص بود. برخلاف روش‌های معمول که در آن طبقات از پایین به بالا ساخته می‌شود، بسیاری از طبقات این ساختمان ابتدا در سطح زمین مونتاژ شد و سپس با جک‌های هیدرولیکی به محل نهایی انتقال یافت. همین روش ساخت، هم جلوه متمایز برج را شکل داد و هم آن را به یکی از نمونه‌های مهم معماری مدرن در دهه ۱۹۷۰ تبدیل کرد.

برجی که انگار روی زمین ننشسته است

برج BMW حدود ۹۹.۵ متر ارتفاع دارد و ۲۲ طبقه قابل استفاده را در خود جای می‌دهد. این ساختمان در سال ۱۹۷۲ تکمیل شد و یک سال بعد به‌صورت رسمی آغاز به کار کرد. هرچند امروز دیگر در میان بلندترین آسمان‌خراش‌های آلمان قرار ندارد، اما همچنان یکی از ماندگارترین سیلوئت‌های شهری این کشور محسوب می‌شود.

یکی از جذاب‌ترین ویژگی‌های این برج، بخش پایینی آن است. ساختمان طوری طراحی شد که گویی روی زمین تکیه ندارد و کمی معلق به نظر می‌رسد. این حس شناوری کاملاً آگاهانه در طرح گنجانده شد تا مفاهیمی مانند سبکی، دقت و نوآوری فنی را منتقل کند. همان ویژگی‌هایی که BMW دوست داشت مخاطبان با محصولاتش پیوند بزنند.

یک نماد کامل در کنار موزه BMW

در کنار این برج، موزه معروف BMW قرار دارد که به دلیل فرم دایره‌ای خود لقب کاسه سالاد را دارد. کمی آن‌سوتر نیز مجموعه مدرن BMW Welt قرار دارد که از سال ۲۰۰۷ به‌عنوان مرکز نمایش، تحویل خودرو و ارتباط با مشتریان فعالیت می‌کند. این سه بنا در کنار یکدیگر یکی از شناخته‌شده‌ترین مجموعه‌های خودرویی جهان را شکل می‌دهند.

بیش از نیم‌قرن از افتتاح برج BMW می‌گذرد، اما ظاهر آن هنوز هم آینده‌نگر به نظر می‌رسد. با وجود آنکه BMW از دوران سدان‌های جمع‌وجور چهارسیلندر تا عصر خودروهای برقی و مدل‌های پرفورمنس M مسیر بلندی را طی کرده، ساختمان مرکزی این برند همچنان یک یادآوری روشن از این واقعیت است که مهندسی همیشه در مرکز هویت BMW قرار داشته است.