پلتفرم خودرو یکی از اجزای مهم روند توسعه محصول در صنعت خودروسازی است. اما پلتفرم خودرو چیست و چه کاربردی دارد؟ در این مقاله به پرسش مزبور پاسخ می‌دهیم.

هر بحثی در مورد تولید یک وسیله نقلیه جدید و ورود آن به بازار با گفتگو و تعریف بخش‌های مختلف یک پلتفرم خودرو شروع می‌شود. در واقع پلتفرم عنصر اصلی پیش رفت هر پروژه‌ای در سطح صنع خودروسازی است. با این حال تعاریف مختلفی در رابطه با پلتفرم یا سکو خودرو وجود دارد.

در این مقاله به طور قطع به مهم‌ترین سوال در روند توسعه خودرو پاسخ می‌دهیم. اینکه پلتفرم خودرو دقیقاً چیست؟ البته شاید تعریف پلتفرم بر اساس نگاه و تخصص افراد متفاوت باشد. در نتیجه احتمالاً اصطلاحات گیج‌کننده جدیدی پیش روی علاقه‌مندان قرار می‌گیرد. بنابراین به منظور رفع هرگونه ابهام و رسیدن به قطعیت، در این مقاله رایج‌ترین تعریف پلتفرم را ارائه می‌دهیم.

تعریف پلتفرم خودرو

در ابتدایی‌ترین سطح ممکن، یک پلتفرم خودرو می‌تواند شامل تمام مجموع قطعات، بخش‌های فنی و سیستم‌های فرعی یک وسیله نقلیه شود. این یعنی سکو خودرو در حقیقت زیر بنای ساختاری یک وسیله نقلیه است. به عبارت دیگر، پلتفرم مجموعی از اجزا و سیستم‌ها برای ساخت طیف وسیعی از مدل‌های مشترک است. این اجزای اصلی شامل پیشرانه، شاسی، زیر بدنه، ساختار صندلی‌ها، سیستم حرارتی و ساختار الکتریکی خود است. در این میان بخش الکترونیک به دلیل تعدد ویژگی‌های مگاترونیک، یکی از جنبه‌های مهم در توسعه خودرو است.

علاوه بر اجزا و سیستم‌های مزبور یکی دیگر از عوامل تأثیرگذار بر پلتفرم خودرو را باید بخشی دانست که محصول نهایی در آن فروخته می‌شود. این قسمت در درجه اول بر اساس اندازه و وزن کلی وسیله نقلیه و قیمت آن تعیین می‌شود. یکی از چالش‌های بزرگ در توسعه پلتفرم‌های جدید، مدولار بودن آنها و استفاده از یک پلتفرم در بخش‌های مختلف است. در عین حال بسیاری از خودروسازان جهان از یک سیستم مدولار برای توسعه پلتفرم برای استفاده در بیش از یک بخش استفاده می‌کنند.

ارتباط بخش فوقانی یک خودرو با پلتفرم

بخش فوقانی یک خودرو با استایل آن در ارتباط است. این قسمت شامل بخس بالایی بدنه، داخل و بیرون یک وسیله نقلیه و در یک کله هر چیزی در بالای پلتفرم می‌شود. به همین خاطر هم از آن با عنوان کلاه بالا نیز یاد می‌شود. مثلاً یک سدان، شاسی بلند یا هاچبک شاید از یک پلتفرم استفاده کنند. اما کلاه بالایی آنها از نظر طراحی و… متفاوت باشد. این کار بسیار هتر از توسعه سه وسیله نقلیه کاملاً متفاوت است. وسایلی که باید از همان ابتدا برای ساخت بدنه‌های متفاوت آنها برنامه‌ریزی شود.

منظور از قطعات مشترک چیست؟

برای پایین نگاه داشتن هزینه‌ها باید بخش‌هایی از اجزای خودرو مشترک باشند. چنین چیزی به معنی استفاده از قطعات مشترک در چندین وسیله نقلیه با یک پلتفرم مشترک است. در هر وسیله نقلیه قطعات منحصر به فرد در انواع مختلف مورد استفاده قرار می‌گیرند. اما هدف از پلتفرم مشترک کاهش هزینه ساخت و توسعه قطعات منحصر به فرد است. به عنوان مثال ساختار صندلی و نحوه اتصال آن به بدنه در چندین مدل یکسان است. اما شاید بالشتک و پارچه متفاوت باشند.

روند توسعه پلتفرم چگونه بود؟

در ابتدا شاهد استفاده از پلتفرم‌های بدنه بر روی قاب بودیم. این نوع از سکوها را در اصل به گاری‌های اولیه نسبت می‌دهند. ساختر تمام گاری‌ها از نظر فنی یکسان بود و تنها اجزای آنها کوچک یا بزرگتر بودند. بعدها از همین ایده برای ساخت کامیون‌های مشترک توسط شورولت و جنرال موتورز استفاده شد. فورد نیز در روزهای نخست از پلتفرمی مشابه بهر می‌برد. سپس با ادغام ساختار شاسی و بدنه وزن خودرو کاهش یافت و در عین حال استحکام آن بهبود پیدا کرد. این عمل منجر به توسعه پلتفرم‌های یونی بادی شد. به تازگی نیز با مفهوم پلتفرم مدولار مواجه هستیم. در واقع بسیاری از تولیدکنندگان خودرو به دنبال سکوهایی می‌روند که برای بکارگیری سیستم‌های پیشرانه بسیار متفاوت طراحی می‌شوند. مثل پلتفرم CMA که در نمونه‌های احتراقی و تمام الکتریکی XC40 ولوو وجود دارد.

آیا باید پلتفرم را توسعه داد؟

یکی از رویکردهای متداول در صنعت خودرو استفاده از پلتفرم‌های موجود برای توسعه یک پلتفرم جدید است. این کار در زمان صرفه‌جویی می‌کند و هزینه‌ها را نیز کاهش خواهد داد. به محض ابداع فناوری‌های جدید موانع فراوانی ایجاد می‌شود. بنابراین خودروسازان باید به شکل مداوم پلتفرم را توسعه و اقدام به اصلاح آن کنند. در این میان خودروسازان جدید تمایل به استفاده از پلتفرم مشترک دارند. این کار هزینه را کاهش می‌دهد و منجر به پیش رفت آنها در کوتاه‌ترین زمان می‌شود. باید در نظر گرفت که هزینه ساخت پلتفرمی جدید بسیار بالا است.