صندوق ثروت ملی سنگاپور از شرکت نیو به اتهام دستکاری در درآمدهای مرتبط با مدل BaaS و پنهانسازی کنترل بر زیرمجموعه Weineng در دادگاه آمریکا شکایت کرد.
در تحولی کمسابقه، صندوق سرمایهگذاری دولتی سنگاپور (GIC)، که بهعنوان ششمین صندوق ثروت ملی بزرگ جهان شناخته میشود، علیه شرکت Nio چین و دو مدیر ارشد آن در دادگاه ایالات متحده اقامه دعوی کرده است. موضوع شکایت کلاهبرداری اوراق بهادار عنوان شد. این نخستینبار است که یک صندوق ملی چنین پروندهای را علیه یک شرکت چینیِ فهرستشده در بازارهای بینالمللی مطرح میکند.
دستکاری در درآمد
مطابق گزارش Caixin و XiakeAuto، شکایت GIC بر این ادعا استوار است که Nio از طریق شرکت زیرمجموعه خود با نام “Nio Battery Asset Co. Ltd.” یا همان وینِنگ (Weineng) بهصورت عمدی درآمد و سود خود را بیشازواقع نشان داده است. طبق این ادعا، Nio میزان کنترل واقعی خود بر Weineng را پنهان کرد و از این طریق سرمایهگذاران را گمراه کرده است. رفتاری که منجر به زیان مالی برای صندوق GIC شده است.
GIC میگوید وینِنگ در همکاری با CATL و چند شریک دیگر در اوت ۲۰۲۰ ایجاد شد تا ساختار مالی Nio را “بهینه” کند؛ به این معنا که فروش باتریها به Weineng بهطور کامل در همان زمان بهعنوان «درآمد تحققیافته» ثبت میشد، در حالیکه هزینه استهلاک باتریها از ترازنامه اصلی Nio خارج میگردید. نتیجه بلافاصله محسوس بود: درآمد سهماهه پایانی ۲۰۲۰ شرکت، از ۲.۸۵ میلیارد یوان به ۶.۶۴ میلیارد یوان رسید و سود ظاهری بیش از دو برابر شد.
مدل BaaS؛ نوآوری تجاری یا ترفند حسابداری؟
کانون اصلی مناقشه، مدل معروف «BaaS» (Battery-as-a-Service) است که در آن مشتریان میتوانند خودرو را بدون باتری خریداری کرده و باتری را بهصورت ماهانه از Weineng اجاره کنند. در نظام حسابداری آمریکا، درآمد حاصل از چنین قراردادی باید بهصورت تدریجی در طول دوره اجاره شناسایی شود.
اما Nio خلاف این مسیر را در پیش گرفت: شرکت به محض فروش اولیه باتریها به Weineng، کل مبلغ را بهعنوان درآمد قطعی شناسایی کرد. صندوق GIC اعتقاد دارد اگر این درآمد بهصورت دورهای ثبت میشد. عملکرد مالی و بهویژه افزایش قیمت سهام Nio تا ۶۲ دلار در اوایل ۲۰۲۱ هرگز رخ نمیداد.
در سوی مقابل، نیو تأکید دارد که باتریها طبق قرارداد واقعاً به Weineng فروخته شدهاند، انتقال مالکیت انجام شده و تعهدات عملکردی شرکت تکمیل گردیده است. بنابراین شناسایی فوری درآمد مطابق اصول حسابداری بوده است.
کنترل واقعی بر Weineng
بخش حساس دیگر پرونده به این بازمیگردد که چه میزان «کنترل واقعی» از طرف Nio بر Weineng وجود دارد. این معیار، تعیین میکند آیا Weineng باید در ترازنامه Nio تلفیق شود یا بهصورت شرکت مستقل باقی بماند.
GIC مدعی است Weineng در واقع شرکتی پوستهای است که از نظر اقتصادی و تصمیمگیری کاملاً زیر نفوذ Nio اداره میشود. شواهد مطرحشده از سوی GIC شامل موارد زیر است:
سهم ۱۹,۸۴ درصدی Nio در Weineng پس از افزایش سرمایه سال ۲۰۲۱، که درست زیر آستانه ۲۰ درصدی کنترل محسوب میشود. به ادعای صندوق، این رقم نشانهای از آگاهی Nio نسبت به مرزهای قانونی است.
وابستگی کامل تجاری Weineng به Nio، از تعیین نوع و قیمت اجاره باتری تا نگهداری و صورتحساب مشتریان که همگی توسط Nio یا زیرمجموعههایش انجام میشود.
منافع اقتصادی واقعی Nio از طریق حسابهای دریافتنی و ضمانتها، که بنا بر مدارک GIC معادل ۵۵ درصد منافع کل Weineng است.
وضعیت پرونده و تأثیر احتمالی بر بازار سرمایه چین
پرونده فعلاً در اوایل اکتبر ۲۰۲۵ توسط قاضی آمریکایی موقتاً متوقف شده تا نتیجه یک دعوی گروهی (Class Action) از سوی سرمایهگذاران آمریکایی علیه نیو نیز مشخص شود. اما صرف طرح این شکایت از سوی یک صندوق حاکمیتی، زنگ خطر جدی برای دیگر شرکتهای چینیِ فهرستشده در خارج از کشور را به صدا درآورده است.
تحلیلگران معتقدند این پرونده میتواند بر ادراک بازار نسبت به شفافیت مالی استارتآپهای برقی چینی تأثیر بگذارد، آنهم در زمانی که دولت پکن در تلاش است تا پیشنویس قوانین جدید حسابرسی خارجی را به تصویب برساند.
درباره GIC؛ بازوی سرمایه جهانی سنگاپور
صندوق GIC از سال ۱۹۸۱ بهعنوان یکی از سه نهاد کلیدی سرمایهگذاری دولتی سنگاپور (در کنار Temasek Holdings و بانک مرکزی سنگاپور) تأسیس شد و مأموریت آن دستیابی به بازده بلندمدت «بالاتر از تورم جهانی با ریسک قابلقبول» است. طبق آخرین گزارش سالانه، ۵۱ درصد پرتفوی GIC را سهام جهانی تشکیل میدهد. موضوعی که توضیح میدهد چرا نوسانات سهام شرکتهای چینی میتواند مستقیماً بازده سرمایهگذاریهای دولتی سنگاپور را تحت تأثیر قرار دهد.
